İsviçre Cenevre Üniversite’sinde çalışmalarına devam eden bilim kadını Özge Yüzgeç (27) ve 10 kişilik ekip önemli bir keşfe imza attı. Yüzgeç ve arkadaşları farelerin uyku esnasında göz bebeklerinin beyin komutlarıyla büyüyüp küçüldüğünü keşfetti. Yüzgeç ve ekibinin keşfi ilk önce Current Biology dergisinde, hemen ardından ABD ve Avrupa’nın birçok saygın bilim yayınına konu oldu.

İsviçre’de nörolojik bilim alanında doktora eğitimine devam eden genç bilim kadını, “İlk kez gözbebeklerinin uykudayken uykunun derinliğini ve hafıza oluşumunu koruduğunu gösterdik. Gözbebeğinin beyin fonksiyonlarını yönlendirici bir yapı olması bizim için çok ilginç bir sonuç” dedi. Buldukları sonuçların uyku bozukluklarının tedavisinde önemli değişikliklere yol açabileceğini söyleyen Yüzgeç, beyin aktivitelerinin yanında göz bebeğine bakılmasının bu tedavileri çok daha kolaylaştıracağını anlattı.

 

Hafızalarımız ve göz bebekleri

Yüzgeç ve çalışma arkadaşları deneylerine laboratuvar farelerinin yeni bir şey öğrendikten sonra uykuya daldıklarında beyinlerinde ne tür değişiklikler yaratacağını gözlemekle başlamış. Bu sırada ekip farelerin uyku pozisyonlarını incelerken genellikle gözleri açık ya da aralık uyuduklarını fark ediyor. 'Beyin ve göz bebekleri arasında nasıl bir ilişki var' sorusundan hareketle yaptıkları deneylerde ilk olarak farelerin gözleri kapalıyken ve uyku süresince göz bebeklerinin hareket etmeye devam ettiğini gözlemliyorlar. Testler sırasında farelerin uykuları derinleştikçe göz bebeklerin de küçüldüğü görülüyor. Hatta en derin uykuda, yani beyin hafızayı şekillendirdiği esnada bile farelerin göz bebekleri en küçük haline ulaşıyor. Yüzgeç, bu süreci “hafızanın gardiyanı” olarak tanımlıyor. Derin uyku sırasında göz bebeği ışığa tepkime göstermiyor. Sonuç olarak Yüzgeç ve ekibi farelerin göz bebeklerinin hem uyku evrelerini, hem derin uykuda ışığa duyarlılığını, hem de hafızaya yardımını keşfetmiş oldu.

Henüz çok erken

Yüzgeç, henüz insanlar üzerinde deney yapmadıklarını belirtiyor. Ancak yakın zamanda üniversitelerindeki uyku kliniği ile birlikte insanlarda göz bebeği ölçümüne başlamayı hedeflediklerini de ekliyor: “Göz bebeklerinin insanda da değiştiğini görebileceğimizi düşünüyoruz.” Fareler gibi insanlarda da benzer bulgular ortaya çıkması durumunda uyku biliminde önemli gelişmeler yaşanması bekleniyor. Yüzgeç uyku bozukluklarının tedavisinde şu an beyin aktivitelerine bakıldığını fakat göz bebeğine de bakılmasının faydalı olabileceğini belirtiyor: “Beyin aktivitesini ölçen sistemler daha karmaşık ve daha masraflı oluyor ancak kamerayla göz bebeği inceleme sistemi hastanelerde ve kliniklerde kullanılması daha ucuz.” 
 

Özge Yüzgeç ve ekibi göz bebeklerinin uyurken dahi beyne komut verdigini kesfetti!

.

-