Beynimiz mevsimden mevsime farklı çalışıyor

Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre beynimizin çalışma şekli mevsimden mevsime değişiklik gösteriyor. 


Araştırmacılar deneye katılanlara bazı bilişsel testler uyguladıklarında bu kişilerin beyinlerinin kaynak kullanım şeklinin mevsimden mevsime farklılık gösterdiğini görüyor. Belçika'daki Liege Üniversitesi'nden Gilles Van Dewalle, kişilerin bilişsel testlerdeki performansları değişmese bile sürmekte olan süreçler sırasında beyin aktivitelerinin çeşitlendiğini belirtiyor. Araştırmada Belçika'daki 28 kişinin mevsimsel olarak bilişsel beyin işlevine bakılıyor. Her defasında katılımcılar 4 buçuk günlerini, gün ışığı gibi dış dünyaya ait ya da mevsimle ilgili en ufak bir ipucunun bulunmadığı bir laboratuvarda geçiriyor. Katılımcılar odaklanma ya da bilgi tutma, güncelleme ya da karşılaştırma gibi yeteneklerini sınayan testleri yaparken beyinleri araştırmacılar tarafından taranıyor. 


Beyin aktiviteleri değişiklik gösteriyor


Araştırmacılar, hangi mevsim olursa olsun katılımcıların bu testlerdeki performanslarının değişmediğini gözlemliyor. Ancak bu testleri yapmanın beyne neye mal olduğunun-yani gerekli beyin aktivitesininse değişiklik gösterdiği gözlemleniyor. Örneğin, dikkatin odaklanması için gereken beyin aktivitesi haziran ayında yaz gündönümünde yakın bir tarihte, en yüksek seviyede, aralık ayında kış gündönümüne tarihte ise en düşük seviyedeydi. Bunun bellek ile bağlantılı olan beyin aktivitesi seviyelerinin sonbaharda en yüksek seviyede, bahar noktasında ise daha düşük seviyede olduğu gözlemleniyor. 


Daha önce yapılan araştırmalarda mevsimler arasında görülen farkların, insanların gün içindeki farklı işleyişiyle ilgili süreçlerle bağlantılı olduğu görülmüştü. Örneğin, insanlar genellikle kış aylarında yaz aylarına oranla daha çok kalori tüketir. Ayrıca Nature Communications dergisinde 2015 yılında yayımlanan bir araştırmada insan genlerinin aktivitelerinin ve kişilerin bağışıklıklarının mevsimlerle birlikte değişiklik gösterdiği belirtiliyor. 


Mevsimler ve duygudurum


Dahası yapılan araştırmada mevsimler ile insanların ruh hali arasında da bir bağlantı olduğu görülüyor. Örneğin kimi insanlar sonbahar ve kış aylarında mevsimsel duygu bozukluğu (Seasonal Affective Disorder – SAD) olarak bilinen rahatsızlığın belirtilerini yaşıyor. Vandewalle, her ne kadar araştırmacılar yapılan yeni araştırmada beyin aktivitesi ile ruh halindeki mevsimsel değişimler arasında muhtemel bir ilişki görmemiş olsa da, SAD görülen kişilerin bilişsel sürece bağlı olan beyin aktivitesindeki mevsimsel değişimlere karşı daha savunmasız olabileceğini belirtiyor. 


Araştırmacılar yeni araştırmada bulunan, beyin aktivitesindeki mevsimsel değişimlerin ardındaki mekanizmaların net olmadığını söylüyor. Ancak örneğin önceki araştırmalarda serotonin gibi belirli nörotransmitterlerin seviyesiyle, öğrenmeyle ilgili bazı beyin proteinlerinin seviyesinin mevsimlere göre çeşitlilik gösterdiği görülüyor. Bu çeşitlilikler de araştırmacıların yeni araştırmada gözlemlediği, beyin aktivitesindeki mevsimsel değişimlere sebep oluyor olabilir. 

Kaynak: herkesebilimteknoloji.com