Kozmik Takvim’de ne, nerededir?

Haber: Shahla Babayeva

Yaklaşık 13.8 milyar yıllık evren tarihini bir yıllık takvime sıkıştırdığımızda elde ettiğimiz takvime "Kozmik Takvim" diyoruz. İnsan zihni yapısı gereği algılamak üzere evrimleşmediği birimleri kolay kolay algılayamaz. Bir yılı rahatlıkla anlayabiliriz; ancak 100.000 yıl gibi göreceli olarak kısa bir jeolojik zaman dilimi bile bize anlaşılmaz gelir, ne kadar uzun olduğunu hayal edemeyiz. Benzer şekilde 15 saniyeyi anlayabiliriz; ancak 3 pikosaniyenin (saniyenin trilyonda biri) ne demek olduğunu hayal edemeyiz, o süreye neyin sığabileceğini algılayamayız. Zaten sorun da budur: Türler zamanı genellikle deneyimlerinden elde ettikleri referanslarla kıyaslayarak algılar.

İşte bu sebeple kozmik takvim, olayların nasıl geliştiğini anlamak için iyi bir uygulamadır. Kozmik takvimde Büyük Patlama (Big Bang) 1 Ocak günü saat 00.00'da meydana gelir. Günümüz ise 31 Aralık saat 24.00 olarak gösterilmekte. Aradaki 12 ay yani 365 gün evrenin 13.8 milyar yıllık tarihini sıkıştırılmış halde barındırır. Bu takvimde 1 saniyede 438 yıl geçmekte, 1 saatte 1.58 milyon yıl, 1 günde ise 37.8 milyon yıl!

Bu takvime göre 29 Aralık'ta ilk dinozorlar evrimleşiyor, 30 Aralık'ta ise yok oluyorlar. 31 Aralık ise memelilerin ve dolayısıyla primatların yükselişi gibi. Hızla göz atacak olursak 31 Aralık günü boyunca şöyle şeyler oluyor:

•Sabah saat 10.15 sularında kuyruksuz maymunlardan gibonlar, yani insana kadar ulaşacak soy hattındaki ilk kuzenlerimiz ayrılmaya başlıyor. 

•Akşam saat 20.10'a ulaştığımızda insanlara gidecek soy hattı ile şempanzelere gidecek soy hattı ayrılmaya başlıyor. Yani gerçek zaman diliminde 6 milyon yıl kadar öncesindeyiz. Takvimde ise zamanı tüketmek üzereyiz!

•Saat 22.48'i gösterdiğinde ilk "Homo erectus" popülasyonları evrimleşmeye başlıyor.

•23.54'te yani zamanın son 6 dakikasında bizler, yani "Homo sapiens" evrimleşmeye başlıyor.

•23.58'de türümüz Afrika'dan çıkarak Dünya'ya yayılmaya başlıyor.

•23.59'a geldiğimizde, son 1 dakikaya girmiş oluruz ve artık yaşamış en yakın kuzenlerimiz Neandertaller yok olur.

•Son 60 saniye içinde, geriye 47 saniye kaldığında son buz devrinin doruğuna ulaşırız.

•24 saniye kala ilk tarım yapılmaya başlar.

•16 saniye kaldığında Mezopotamya'daki yerleşim alanları kurulur.

•6 saniye kadar kaldığında Eski Ahit yazılır, Buddha bu dönemde yaşar.

•4 saniye civarı kaldığında İsa doğar.

•3 saniye kala ise Muhammed dünyaya gelir.

•Son 1 saniyedeyse Kristof Kolomb Amerika'ya ayak basar.

•Yine yaklaşık son 1 saniyedir bilimimiz var.

•Son 34 milisaniyedir nereden geldiğimizi, evrimi biliyoruz.

•Son 13 milisaniyedir uzay yolculukları yapıyoruz.

•Son 2 milisaniyedir genom haritamıza sahibiz.

 

STEM alanında çalışacak kız çocuklar bu takvimde kendi adını yazdırabilir! Buna inanıyor ve çok heyecanlanıyoruz.

Kaynak: evrimagaci.org