Jess Wade ile tanışın:

Akademideki bilim kadınlarının görünürlüğü için Vikipedi’ye yazıyor.

Haber: Shahla Babayeva

 

Jess Wade halihazırda çalışmalar yürüten bir bilim insanı. Wade, bilimde başarısı olan bütün kadınların Vikipedi yazılarından başlayarak tanınmasını istiyor.

 

İngiltere'nin başkenti Londra'da bulunan Imperial College London's Blackett Laboratory'de çalışan Wade, "Geçen sene 270 makale yazdım. Hedefim günde bir makale yazmak ama bazen çok heyecanlanıyorum ve üç makale birden yazıyorum. Bir şeyleri sadece kökten değiştirebiliriz" diyor.

"Vikipedi gerçekten insanları görev üstlenme konusunda etkileyen bir aracı Çünkü kadınlarla ilgili heyecan verici makaleler okudukça, onların kişisel hikayeleri sizi daha fazla etkiliyor ve motive ediyor" diye ekliyor.

 

Darwin'den beri kadınlar ön yargılara karşı savaşmaya devam ediyor. Bir anda bunu yapabileceğimi, değişime şimdi başlamam gerektiğini fark ettim.

 

Bir kız okuluna giden Wade, iki doktor ebeveynle büyür. Bilim onun çocukluğunun temelini oluşturur. Imperial'da bir lisans öğrencisi olarak fizik okumanın önüne çıkardığı engelleri hatırlayarak devam etmek istemiyor bilim insanı.  Onun başladığı dönemlerde derslerin çok zor olmasına karşın o sadece başarılı olmayı hedefler. Bir alanda azınlık olarak konumlanmanın gündelik hayatı nasıl etkilediğini bir doktora öğrencisinden deneyimler.

"İzole edilmek zor - bu bütün yetersiz temsil edilmiş gruplara ait bir şey aslında. Ve daha sonra doktora yaparken karşılaştığın zorluklar da buna eklemlenerek daha da artıyor. Eğer gerçekten yanında olan biri yoksa, bu süreç çok zor oluyor" diyor Jess Wade.

 

Yanı sıra Wade okullarda konuşmalar yapıyor ve kadınları bilime teşvik etme rolünü üstleniyor. Ama kısa bir zamandır "bilim kadınları" terimi altında konumlananlar onu rahatsız ediyor.

Öne sürülen mesajların genelde temeli negatif oluyor. Mesela "%9 yeterli değil", Institution of Engineering and Technology tarafından 2016'da yapılan bir kampanyanın sloganıydı.

İngiltere'de geçen on senede  yüksek eğitimler alan kadın fizik öğrencilerinin sayısı %21'den fazla değil ve kadın programlamacıların da yine bu dönemlerde oranı sadece %10 olarak görülüyor. İngiltere'de uzman mühendisler %9'dan daha az ve bu, bu oranın global olarak da son on sene boyunca artmamış olduğunu ifade ediyor. Yapılan son araştırmalardan biri halihazırda olan gelişme oranlarına göre fizik alanındaki cinsiyet temsili oranlarının farkının sadece 258 sene sonra kapanabileceğini söylüyor. Wade burada en çok işe yaradığını düşündüğü yönteme başvuruyor: Mesela sadece öğrencilere odaklanmak yerine, ebeveynler ve öğretmenlerle konuşuyor.  Wikimedia Commons'a bilimsel fotoğraflar yüklemenin gerekli ulaşımı sağladığını gördükten sonra o, bilim insanları için de aynısını yapmaya karar veriyor. Amerikalı iklim bilimci Profesör Kim Cobb onun ilk konularından biri. "O çok ilginç bir kadın, mercanlarla ilgili mükemmel araştırmalar gerçekleştiriyor ve örnek toplamak için dalgıçlık yapıyor" diyor. Bundan sonra Wade Vikipedi sayfası olmayan bir kadını daha fark ediyor ve National Geographic'in editörü Susan Goldberg'le konuşmaya gidiyor ve onun için de bir Vikipedi sayfası hazırlıyor. O zamandan bu yana daha yüzlerce yazı hazırlayıp, yayınlıyor.

 

Bu projenin kaçınılmaz eleştirileri de var. Geçen ay Wade Oxford'daki bir doktora öğrencisi Twitter üzerinden hedef aldığı Wade'i, onu Vikipedi'yi kullanarak kendi promosyonunu, arkadaşlarının tanıtımını yaptığı yönünde suçlar. "Vikipedi bunun için değil!", "Viki toplumuna verdiğin zararı düşün!" gibi mesajlar alır bilim insanı. Wade ağırlıklı olarak bu hedef göstermenin yanlış olduğunu düşündüğü halde bazen bu suçlamalara dair tereddütte kaldığını söylüyor.

 

Neyse ki Wade yaptığı çalışmanın çevrimiçi desteğinin arttığını farkeder. Ayrıca Wade haklarında içerikler oluşturduğu bilim kadınlarının hiç birini kişisel olarak tanımıyor. Ama yaptığı işten hakkında yazdığı kadınlar haberdar olunca, onlar çok heyecanlanmış. "Profesörler Vikipedi sayfaları olduğunu bildiklerinde gerçekten daha güçlü hissediyorlar" diyor.

 

Wade sadece çevrimiçi aktivizmle sınırlı kalmıyor. Angle Saini'nin 2017'de toplumsal cinsiyet stereotipleri ve cinsiyetle ilgili çıkardığı "Inferior" kitabını okuduktan sonra Wade, kitabın kopyalarını dağıtmaya başlar. "Bu ve buna benzer ön yargıların toplumda çok uzun süredir var olduğunu fark ettim. Darwin'den beri kadınlar bu önyargılarla savaşmaya devam ediyor. Bir anda bunu yapabileceğimi, değişime şimdi başlamam gerektiğini fark ettim" diye ekliyor. 

 

Tahminen 60 veya 70 kitabı yanına alan Wade sonrasında bunları arkadaşlarına, ailesine ve gittiği uluslararası konferanslardaki bilim insanlarına dağıttığını söylüyor. "Wade bununla ne yapmaya çalışıyor? Wade sanırım bu müthiş kadınların bilime sunduğu katkıları anlayarak bilimi bu alanda çalışan herkes için daha iyi bir yer haline getirmek istiyor. O zaman gelecek için kadınlar -çünkü onlar gelecek!- gelecekte daha güçlendirici bir çevreyle karşılaşacak" olarak ekliyor.

Kaynak: theguardian.com