Neden İrlanda’da Hiç Yılan Yok?

Efsaneye göre İrlanda’da milattan önce 5. yüzyılda bütün yılanlar denize dökülmüş. Bugün İrlanda’ya özgü hiçbir yılanın olmamasının sebebi bu efsaneye atfedilse de asıl gerçek İrlanda’da hiçbir zaman o topraklara özgü bir yılan türü olmadığı…

Avusturalya’dan Kuzey Kutup çemberine kadar her yerde yaygın olan yılanlar nasıl oluyor da İrlanda’da bulunmuyorlar?

Bunun ilk sebebi İrlanda’nın bir ada ülkesi olması. En yakın kara 80 kilometrenin üzerinde bir uzaklıkta ve bir kara yılanı için oldukça uzun bir yol. Su yılanlarına gelirsek onlarda Atlantik Okyanusu’nun kutuplara yakın soğuk sularındansa tropikal iklimin ılık sularında süzülmeyi tercih ediyorlar. Ancak İrlanda’nın hemen yanındaki Büyük Britanya’nın da bir ada ülkesi olmasına rağmen yılanlar mevcut. Aslına bakacak olursak çok uzun zamandır İrlanda da Büyük Britanya da yılanlara ev sahipliği yapmıyor çünkü zamanında Buzul Çağı soğukkanlı sürüngenler için uygun bir yaşam alanına el vermemiş. Buzullar yaklaşık 10.000 yıl önce İrlanda ve Büyük Britanya’dan geri çekilirken Avrupa’yla Britanya ve Britanya’yla İrlanda arasında kolay ulaşım sağlanan kara bağlantıları bırakmışlar. Lakin 8.500 yıl önce İrlanda’nın bağlantısı da erirken, Britanya’nın Avrupa’ya olan bağlantısı sonraki 2.000 yıl daha varlığını korumuş. Bu durum da hayvanların (bunlardan yalnızca üç yılan türü başarmış olsa da) Britanya’ya yerleşmeleri için daha fazla zaman vermiş. İrlanda’da hiçbir yılan fosiline rastlanmadığından Britanya’ya yerleşen türlerin İrlanda’ya kadar göç etmediği düşünülüyor.

Yeni Zelanda, Hawaii, Grönland, İzlanda ve Antarktika’nın da aralarında bulunduğu pek çok adada yılan bulunmasa da Guam’ın Kahverengi Ağaç yılanları ilginç bir istisna. Oldukça saldırgan olan bu yılanlar adanın doğan kuş popülasyonunun büyük bir kısmını yok etti. Çare bulamayan otoriteler önlem amaçlı yılanların sayısını azaltmaya karar verdiler ve Aralık 2013’te ABD Tarım Bakanlığı yılanları zehirlemek için parasetamol katılmış ölü fareleri helikopterle Guam’a döktü. Plan şimdilik işe yaramışa benziyor; yılanların popülasyonu geçici olarak kontrol altına alındı.

Benzer bir durumun İrlanda’nın başına gelmesi zor olsa da aslında mümkün. Doksanların sonunda İrlanda’daki ekonomik patlamayla birlikte evcil yılanlar bir statü sembolü haline gelmişti. 2008’deki gerilemeyle de insanlar yılanlarını saldı. Başı boş dolanan yılanlar neyse ki şimdilik doğal ortamlarında bir tehdit oluşturmuyorlar. Böyle de kalmasını umuyoruz.

Peki Dünya’nın çeşitli yerlerinde yılanlar ne yapıyor?

Geçtiğimiz ay Amerika’nın Teksas eyaletinde evinin bahçesiyle uğraşan bir kişi çıngıraklı bir yılanla burun buruna geldi. Yılanın başına vurduktan sonra bedenini çöpe atan o şanssız isim, yılanın geride kalan başı tarafından ısırıldı. Bunun sebebi yılanlarda baş ve beden ayrılsa bile baş kısmı reflekslere bir süre daha devam ediyor.

Dünya’da sadece Türkiye’de bulunan bir engerek türü olduğunu biliyor musunuz? Wagner Engereği türü tehlikede olan yılan türlerinden biri.

Peki bunların STEM ile ilişkisi ne? Farmakoloji yani ilaç bilimi alanında çalışacak kız çocuklar için bu bilgiler heyecan verici! Yılan zehri ölümcül olsa da bu zehrin panzehirinden pek çok ilaç üretiliyor ve çeşitli alanlarda insanlara umut oluyor.