Editör: Seda Gönenç

 

Higgs parçacıklarının varlığı altı yıl önce kanıtlandığında büyük bir sansasyon yaratmış ve parçacıkların, tüm diğer temel parçacıklarına kütle verdiğine dayanan teoriyi de kanıtlamıştı. Modele göre temel parçacıklar kütlelerini, tüm evrenden geçen Higgs alanıyla etkileşim sonucunda kazanıyorlar.

 

Cenevre'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’ndaki Atlas ve CMS deneylerinde çalışan iki ekip, birbirinden bağımsız olarak bu teori için yeni bir kanıt daha keşfederbuldu. Araştırmacılar "Alt kuark" olarak bilinen Higgs bozonlarının parçalanışını izlemeyie başarırdılar. Kuarklar maddenin temel taşlarıdır ve altı tipe ayrılırlar: Yukarı, aşağı, üst, alt, tılsım ve garip. Alt kuark bu altı kuark tipi içindeki ikinci en ağır olan modeli.

 

Parçacık fiziğinin standart modeline göre Higgs bozunun, vakaların yüzde altmışında bir çift alt kuark olarak parçalanması gerekiyordu. Fakat alt kuarklar farklı tür ve biçimdeki parçacık çarpışmalarıyla da oluştukları için bunu kanıtlamak çok zordu. Bu gürültü içindeki gerçek sinyalleri saptamak için 7, 8 ve 13 teravolt gibi yüksek enerjilerde çarpışma ve diğer öğrenebilen algoritmaları da kapsayan karmaşık analiz yöntemleri gerektirmektedir. Araştırmacılar işte bu yöntemlerle aranan Higgs parçalanışı için tipik işaretleri ararmışlar.

 

Bu kanıt Higgs bozonu araştırmalarında önemli bir kilometre taşı oldudır diyor ATLAS Birliği’nin sözcüsü. "Higgs bozonunun ağır kuarklar ve üçüncü kuşak leptonlarla bağlanışının ve parçacığın tüm önemli oluşum türlerini de bu sayede izleyebildik."

 

Fizikçiler alt kuarkın parçalanışıyla birlikte parçacık fiziğinin standart modelini de yeniden kanıtlamış olurdular. Alt kuarkın Higgs parçalanışındaki üretim oranları teorik modellerle öncelenenlerle tam örtüşmekte. Alt kuarkın parçalanışıyla fizikçiler ayrıca Yukawa teorisini de kanıtlamış olurdular. Teori, Higgs alanının kuark ve lepton gibi yüklü temel parçacıklarla bağlanmasıyla kütlelerine kavuştuklarına dayanır.

 

Kaynak: Long-sought decay of Higgs boson observed, CERN Acceleratign Science, 28.08.2018.

Haber: herkesebilimteknoloji

Higgs bozonunun parçalanışı izlendi