Bir sanat eserini izlediğimizde beynimizde neler oluyor? Bilim insanları bu soruyu ilk kez beyin taramalarıyla yanıtlarken ilginç keşifler yaptı.


Güzellik yalnızca izleyenin gözlerinde değil; her şeyden önce beyinde gizli olgu olarak gizemini koruyor. Nitekim estetik bir uyarımın bizde iyi duyguları uyandırıp, uyandırmayacağına beynimiz karar veriyor. Bir şeyi güzel bulduğumuzda beynimizde aynı anda birkaç ağ birden tepki veriyor. Dahası bu konuda ödüllenme merkezimizin de katkısı var ve mutluluk hissi uyandırıyor. Frida Kahlo'nun "Diken Kolye ve Sinek Kuşu ile Otoportre"sini ilk kez gördüğünüzü düşünün, belki ilk önce hakim renk olan yeşil dikkatinizi çeker. Daha sonra daha dikkatli bakar ve her bir rengin etrafındaki renkli halkaları görürsünüz. Ve en sonunda doğa ve ayrıntıları görünür gözünüze. Tüm bunlar birer birer "ortaya çıkarken" etrafın yeşilliği halâ etkilidir. Bu tür bir sanat deneyiminde beyinde nelerin yaşandığını Missouri Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Amy Belfi inceliyor. Araştırma çerçevesinde katılımcılardan bir sanat eserine on beş dakika kadar bakmaları isteniyor. Bu zaman zarfında fonksiyonel manyetik rezonans tomografisiyle (fMRT) katılımcıların beyin etkinlikleri taranıyor. İlginç sonuç şöyle ki: Kullanıcılar ne zaman bir eseri özellikle etkileyici buldukları zaman beyinlerinde "Etkisiz Mod Ağı" (Default Mode Ağı/DMN) devreye giriyor. Fakat bu ağ normalde gündüz rüya gördüğümüzde, zihnimizi dinlendirdiğimizde veya hafif uyku esnasında etkinleşiyor. Buna göre bir sanat eserine baktığımız zaman Etkisiz Mod Ağı'nın etkinliği azalması gerekiyor. Ancak DMN, katılımcıların bir sanat eserini çekici bulmadıkları zaman tepkisiz kalıyor. Oysa bir sanat eserini çok beğendiğimiz zaman DMN'nin bölümleri yeniden etkinleşiyor ve izleme süresince de etkin kalıyor. Araştırmacılara göre bu çok çekici bir sanat eserinin etkisinin, dış uyarımlar ve iç reaksiyonunun bir kombinasyonuyla ortaya çıktığının bir kanıtı. Dikkatimiz bir taraftan dış uyaranlara, diğer yandan da duygusal yaşama yöneliyor.

Görsel ve işitsel alanda çalışacak kız çocukların, buradan elde ettiği bilgi ve deneyimi #STEM alanındaki çalışmalarla buluşturacağı günü heyecanla bekliyoruz!


Kaynak: aesthetics.mpg.de

Güzel bir sanat eserine bakmak beynimizde mutluluk duygusunu uyandırıyor!

Frida Kahlo - Self portrait with necklace of thorns (Diken Kolye ve Sinek Kuşu)