Türkiye'nin ilk kadın zooloğu (hayvanları çeşitli yönleriyle inceleyen bilim dalı) ile tanışın: Fahire Battalgazi.

Darülfünun Fen Fakültesi'nin (bugünkü İstanbul Üniversitesi) ilk kadın mezunlarından olan Fahire Battalgazi (1943'ten önce Battalgil), 1902 yılında İstanbul'da doğar. İlk eğitimini Suriye'nin başkenti Şam'da bulunan Notre Dame de Sion'da gören bilim insanı sonrasında 1924'te Bezmi Alem Lisesi'nden mezun olur. Yüksek öğrenimini Darülfünun Fen Fakültesi Tabii İlimler Bölüm'nde yapan Fahire Battalgazi, buradan 1926 yılında mezun olur. Erzincan'ın Tercan ilçesinde yaklaşık bir yıl kadar yaptığı ilkokul başöğretmenliğinin ardından 1927'de Fen Fakültesi Anatomi ve Fizyoloji asistanlığına atanır. Aynı yıl Hayvanat (Zooloji) Enstitüsü'ne asistan olan Fahire Battalgazi, 1931'de Hayvanat Enstitüsü laboratuarının şefi olmaya hak kazanır.

1931-1932 öğrenim yılında Paris (Sorbonne) Üniversitesi'ne giden Fahire Battalgazi, bu üniversitenin Zooloji ve Karşılaştırmalı Anatomi Enstitüsü'nde çalışmalar yapar. 1932'de tekrar Darülfünun'daki görevine dönen bilim insanının üniversite reformundan sonraki görevlerinden biri de, İsviçreli zoolog Prof. Dr. Andre Naville'in* (1895 -1937) verdiği dersleri, Suat Nigar ile birlikte Türkçeye çevirmek olur. Bu görevini Naville'in 1937'de tifoya yakalanarak vefat etmesine kadar sürdüren ikili, hemen ardından onun derslerini kendisi vermeye başlar.

Bilim insanı A. Naville'in yönetiminde başladığı "Decapod Crustacea'lerin Kromozom Adedi" başlıklı doktora tezini, Naville'nin vefatı üzerine Almanyalı zoolog Curt Kosswig (1903-1982)'in** yönetiminde 1939 yılında tamamlar. Bu doktora Türkiye'de yapılan ilk zooloji doktorası olmanın yanı sıra Türkiye'de bir kadın tarafından yapılan ilk zooloji doktorası olmasıyla da büyük bir öneme sahip!

Fahire Battalgazi, 20 Şubat 1948 tarihinde aramızdan ayrılana kadar pek çok önemli araştırmaya öncü oldu. Gerek Türkiye'de, gerekse yurt dışında olmak üzere birçok saha araştırmasına katılan bilim insanı, özellikle tatlı su balıkları üzerine yaptığı araştırmalar olmak üzere bu çalışmaları, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Mecmuası'nda 1940-1943 yıllarında yayımladı. Fahire Battalgazi'nin Zooloji Laboratuar Dersleri adlı 1933 yılında yayımlanmış bir de kitabı bulunuyor.

Benim STEM Hikayem:

Fahire Battalgazi